АГААРЫН БОХИРДОЛД АНХААРАХ ТАВАН ШАЛТГААН

Агаарын бохирдол бидний эргэн тойронд бий. Дотор, гадаа, хот, хөдөө гээд бүх газар оршин байдаг. Бид үүнийг мэддэг мэддэггүй эсэхээс үл хамааран хүн бүрт нөлөөлж байдаг.

Гэхдээ сүүлийн үеийн судалгаагаар бидний эргэн тойрон дахь агаарт хүчилтөрөгч үнэхээр агуулагдаж байгаа эсэх, мөн энэхүү агаар бидний биед хэрхэн нөлөөлдөг талаар нэлээд аймшигтай зүйлийг тодруулж эхэллээ. Илүү ихийг мэдэх тусам агаар гэх амьдралын энэ чухал эх үүсвэрийн бохирдолд нухацтай анхаарал тавих шаардлагатайг ухаарах болно. Агааргүй бол ямар ч амь байх ёсгүй, гэхдээ бохирдсон агаараар амьсгалах нь биднийг өвчин, эрт нас баралтанд хүргэж байгаа юм.

Агаарын бохирдол бидэнд хэрхэн хор хөнөөл учруулж байгааг бид одоо мэдэж байгаа тул үүний эсрэг хариу үйлдэл хийхгүй байх шалтгаан үгүй. Агаарын бохирдлыг бидний амьдралаас бууруулах, арилгах таван том шалтгааныг дурдвал.

  1. Бохирдсон агаар нь эрүүл мэндийн аюултай байдлыг бий болгож байна

Агаарын бохирдол нь дэлхий нийтийн эрүүл мэндийн аюултай асуудал гэдгийг өнөөдөр эргэлзэх зүйл алга. Энэ нь төрөөгүй нярайгаас эхлээд сургууль руу алхаж буй хүүхдүүд, задгай гал дээр хоол хийж буй эмэгтэйчүүдэд заналхийлж байна.

Гудамжинд болон байшин доторх агаарын бохирдлын эх үүсвэрүүд нь маш өөр байж болох ч тэдгээрийн үр нөлөө нь адилхан аюултай: астма, амьсгалын замын бусад өвчин, зүрхний өвчин зэрэг нь эрүүл мэндэд сөрөг нөлөө үзүүлдэг.

Дэлхийн Эрүүл Мэндийн Байгууллагын мэдээлснээр жил бүр 7 сая орчим нас баралт нь агаарын бохирдолтой холбоотой байдаг бөгөөд энэ нь цаг тутамд 800 хүн эсвэл минут тутамд 13 хүн гэсэн үг юм. Ерөнхийдөө агаарын бохирдол нь бусад олон эрсдэлт хүчин зүйлүүд, тухайлбал хоол тэжээлийн дутагдал, архины хэрэглээ, бие мах бодийн идэвхгүй байдлаас илүү олон хүний нас баралтын шалтгаан болж байгаа юм.

  1. Хүүхдүүд хамгийн их эрсдэлд өртөж байна.

Дэлхийн эрүүл мэндийн байгууллагаас (ДЭМБ) Дэлхийн хэмжээнд нийт хүүхдийн 93 хувь нь хүний эрүүл мэндэд аюулгүй гэж үздэгээс илүү их хэмжээний бохирдуулагч бодис агуулдаг агаараар амьсгалдаг. Үүний үр дүнд агаарын бохирдлын улмаас жилд 600,000 нярай дутуу төрсөн байдаг. Хэрэв энэ тоо баримтын хувьд хангалтгүй санагдаж байгаа бол бохир агаарт өртөх нь тархины хөгжилд сөргөөр нөлөөлж, танин мэдэхүйн болон үе мөчний үйл ажиллагааны алдагдалд хүргэж, үүний зэрэгцээ хүүхдүүдэд архаг өвчнөөр өвчлөх эрсдэл өндөр байна.

Дэлхийн олон оронд дийлэнх иргэд өөр өөрсдийн уламжлалт сууцанд амьдарч байгаа нь өрхийн агаарын бохирдлыг нэмэгдүүлж үүнд эмэгтэйчүүд, хүүхдүүдэд ихээхэн хортой нөлөө үзүүлж байгаа юм. Дэлхий даяар өрхийн агаарын бохирдолтой холбоотой нас баралтын 60 орчим хувь нь эмэгтэйчүүд, хүүхдүүд байдаг бөгөөд таваас доош насны хүүхдүүдийн уушгины хатгалгааны нийт өвчлөлийн талаас илүү хувь нь доторх агаарын бохирдолтой холбоотой байдаг байна.

  1. Бохирдол, ядуурал хоёр хоорондоо уялдаж байна

Агаарын бохирдол нь нийгмийн шударга ёс, дэлхийн тэгш бус байдлын гол шалтгаануудын нэг нь агаарын бохирдол байдаг гэдэгт та итгэх үү? Энэ нь ядуу хүмүүст илүү ихээр нөлөөлдгийг эрдэмтэд тогтоожээ.

Гэрийн доторх агаарын бохирдол нь ихэвчлэн түлш, их хэмжээний цацраг ялгаруулдаг халаалт, хоол хийх системээс гардаг. Цэвэр хоол, халаалтын түлш, дэвшилтэт технологи нь бага орлоготой гэр бүлд боломжгүй тул агаар ихээр бохирдуулагчдыг ихээр хэрэглэж байгаа юм. Гэр бүлийн эрчим хүчний хэрэгцээг хангахын тулд 3 тэрбум орчим хүн хатуу түлш эсвэл керосин шатаадаг бөгөөд жил бүр эдгээрийг хэрэглэсэн хүмүүсийн 3.8 сая нь бохирдуулагчийн нөлөөнөөс нас бардаг байна. Бохирдсон агаараар амьсгалахтай холбоотой эрсдэлийн талаар мэдлэггүй байх нь асуудал үүсгэдгээс гадна эрүүл мэндийн тусламж үйлчилгээ авахад хүндрэл учруулж байна.

Хүн амын хөл хөдөлгөөн ихтэй хотууд болон хотын захын хороолол нь гадаа агаарын бохирдлын хамгийн том цэг юм. Дэлхийн Эрүүл Мэндийн Байгууллагын мэдээлснээр 100000 гаруй хүн амтай, бага, дунд орлоготой улс орны хотуудын 97 хувь нь агаарын чанарын доод түвшинг хангаж чадахгүй байна. Жил бүр агаарын бохирдолтой холбоотой өвчнөөр нас бардаг ойролцоогоор 7 сая хүний 4 сая орчим нь Ази, Номхон далайн бүс нутагт амьдардаг.

Өндөр хөгжилтэй орнуудад хотын 29 хувь нь байгууллагын агаарын бохирдол ихтэй байгаа юм. Гэхдээ эдгээр улсуудад нийгмийн доод давхаргын хүмүүс ихэвчлэн өртдөг байна – цахилгаан станцууд, үйлдвэрүүд, шатаах зуух, завгүй замууд ихэвчлэн хотын захын ойролцоо эсвэл ойролцоо байрладаг байна.

  1. Шатахуун хямд байх тусам зардал өндөр болно

Хүмүүс өвдөөд бүх нийтээрээ зовдог. Өвчтэй хүмүүс эмнэлгийн тусламж, анагаах ухааныг шаарддаг, хүүхдүүд сургуулиас завсарддаг, ажиллаж буй насанд хүрэгчид эрүүл мэндийн байдлаасаа болоод хайртай хүнээ асрахын тулд олон өдөр ажил хийхгүй байх нь элбэг байдаг. Дэлхийн банкны мэдээлснээр агаарын бохирдол дэлхийн эдийн засагт жил бүр 5 их наяд ам.доллараас илүү халамжийн зардал, 225 тэрбум долларын алдагдалд ордог байна.

Эдийн засгийн хамтын ажиллагаа, хөгжлийн байгууллагын 2016 оны судалгаагаар хэрэв нөхцөл байдал өөрчлөгдөхгүй бол 2060 он гэхэд гадаа агаарын бохирдлоос болж нас барсан хүний нийгмийн халамжийн жилийн зардал 18-25 их наяд доллар болно гэсэн судалгаа гаргажээ.

Газрын түвшний озон нь 2030 он гэхэд үндсэн ургацыг 26 хувиар бууруулж, хүнсний аюулгүй байдал, хоол тэжээлийн асуудал үүсгэхэд хүргэж байгаа юм. Агаарын бохирдол нь доторх бүтэц, гадаргыг доройтуулж, ашиглалтын хугацааг бууруулж, цэвэрлэх, засах, солих зардал үүсгэдэг.

НҮБ-ын Дэлхийн Байгаль орчны төлөв байдлын тооцоогоор Парисын хэлэлцээрийн зорилтыг биелүүлэхэд уур амьсгалыг бууруулах арга хэмжээ нь 22 их наяд ам.доллар болно гэж тооцоолжээ. Агаарын бохирдлыг бууруулснаар бид 54 их наяд ам.долларыг хэмнэх боломжтой. Одоо агаарын бохирдлын эсрэг арга хэмжээ авах нь 32 их наяд доллар хэмнэж байна.

  1. Цэвэр агаар ашиглах нь хүний эрх

Эрүүл хүрээлэн буй орчинд амьдрах эрх нь үндсэн хуулиар хамгаалагдсан бөгөөд хууль эрх зүйн хамгаалалтын хамгийн хүчтэй хэлбэр бөгөөд 100 гаруй оронд энэ эрх нь хуулинд тусгагдсан байдаг. Дор хаяж 155 муж нь гэрээ, үндсэн хууль, хууль тогтоомжоор дамжуулан эрүүл орчинд амьдрах эрхийг хүндэтгэх, хамгаалах, биелүүлэх үүрэгтэй.

Цэвэр агаар ашиглах эрх нь Хүний эрхийн түгээмэл тунхаглал ба Эдийн засаг, нийгэм, соёлын эрхийн тухай олон улсын гэрээнд тусгагдсан бөгөөд Тогтвортой хөгжлийн зорилтуудад бүрэн дүүрэн багтсан байдаг энх тайван, хөгжил цэцэглэлтийн дэлхийн төлөвлөгөө юм.

Арга хэмжээ авахад бэлэн үү?

Таны бизнес, сургууль, гэр бүл агаарын бохирдолтой тэмцэхийн тулд юу хийж болохыг олж мэдээрэй. Дэлхийн эрүүл мэндийн байгууллагын орчны болон доторх агаарын чанарын удирдамжийг дагаж мөрдөхийг засгийн газраасаа уриалж байна.

Сэтгэгдэл бичих

Your email address will not be published.